Tầng hầm sâu là hạng mục thi công có mức độ rủi ro cao nhất trong toàn bộ công trình dân dụng và công nghiệp. Áp lực đất, nước ngầm, và đặc biệt là tải trọng bê tông sàn – dầm tầng hầm thường rất lớn, đòi hỏi hệ giàn giáo chống đỡ phải được tính toán chính xác tuyệt đối.Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn kích tăng và xác định khoảng cách cây chống là hai quyết định kỹ thuật then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của toàn bộ hệ kết cấu.
Tại Công ty TNHH Giàn Giáo Việt Xô, chúng tôi đã tư vấn và cung cấp thiết bị cho nhiều công trình có tầng hầm sâu tại khu vực phía Nam. Bài viết này Việt Xô tổng hợp kinh nghiệm thực tế và các nguyên tắc kỹ thuật cốt lõi, giúp nhà thầu đưa ra quyết định đúng đắn khi thiết kế hệ giàn giáo chống đỡ cho tầng hầm.
Sàn tầng hầm thường có chiều dày lớn (từ 200mm đến 400mm hoặc hơn), dầm có kích thước lớn và mật độ thép dày. Tải trọng bê tông ướt tác dụng lên hệ chống đỡ có thể lên đến 600-800 kg/m² hoặc cao hơn, chưa kể tải trọng thi công, thiết bị và vật tư. So với sàn tầng điển hình (thường 200-300 kg/m²), tải trọng tầng hầm đòi hỏi hệ chống đỡ có mật độ cây chống dày hơn và kích tăng có khả năng chịu lực cao hơn.
QCVN 18:2021/BXD quy định rõ: giàn giáo và các bộ phận của nó phải được thiết kế để chịu được tải trọng theo phương đứng dự tính lớn nhất với hệ số an toàn tối thiểu bằng 4 . Điều này có nghĩa là nếu một cây chống chịu tải thiết kế 1 tấn, nó phải có khả năng chịu được 4 tấn trước khi phá hủy. Ngoài ra, sau khi lắp dựng, hệ thống phải được kiểm tra độ chắc chắn, ổn định và thử nghiệm khả năng chịu tải với hệ số vượt tải không nhỏ hơn 4, có sự giám sát và xác nhận của người có thẩm quyền .
Một hệ chống đỡ sàn tầng hầm thường được tổ hợp từ nhiều cấu kiện có nhiệm vụ riêng. Tùy phương án thi công, hệ thống có thể sử dụng cây chống đơn, giàn giáo nêm, khung chống hoặc hệ chống đỡ chuyên dụng.
Cây chống đứng là bộ phận trực tiếp truyền tải trọng từ hệ cốp pha, dầm đỡ và sàn công tác xuống nền hoặc kết cấu chịu lực bên dưới.
Các loại cây chống thường gặp gồm:
Cây chống thép điều chỉnh chiều cao.
Cây chống đơn có cơ cấu ren điều chỉnh
Hệ chống dạng khung.
Hệ giàn giáo nêm sử dụng thanh đứng và thanh ngang.
Hệ chống đỡ chuyên dụng cho sàn có tải trọng lớn.
Khi lựa chọn cây chống, cần xem xét đường kính và chiều dày thành ống, chất lượng thép, chiều dài làm việc, tình trạng mối hàn, cấu tạo đầu chống và khả năng chống mất ổn định.
Không nên chỉ dựa vào đường kính ống hoặc chiều dày thép để kết luận khả năng chịu tải. Sức chịu lực thực tế còn phụ thuộc vào chiều dài tự do, độ mảnh, độ lệch tâm, điều kiện liên kết hai đầu và chất lượng vật liệu.
Kích tăng là bộ phận dùng để điều chỉnh cao độ và tạo liên kết tiếp xúc giữa cây chống với cấu kiện đỡ phía trên hoặc phía dưới.
Trong hệ chống đỡ tầng hầm, kích tăng thường được bố trí ở đầu trên, đầu dưới hoặc cả hai đầu tùy cấu hình thiết bị.
Các loại phổ biến gồm:
Kích tăng bằng: Có bản đế phẳng, thường được sử dụng để điều chỉnh cao độ tại chân hệ chống hoặc vị trí tiếp xúc với bề mặt đỡ phù hợp.
Kích tăng U: Có đầu dạng chữ U, thường dùng để đỡ đà gỗ, đà thép hoặc cấu kiện dầm đỡ cốp pha.
Kích tăng điều chỉnh ren: Sử dụng cơ cấu ren để thay đổi chiều dài làm việc, hỗ trợ cân chỉnh cao độ trong quá trình lắp dựng.
Khi chọn kích tăng, cần kiểm tra đường kính ty ren, chiều dài ren hữu dụng, chiều dày bản đế, chất lượng mối hàn, độ ăn khớp của đai ốc và khả năng chịu tải theo thông số của nhà sản xuất.
Đặc biệt, không nên kéo kích tăng đến giới hạn tối đa chỉ để bù cho cây chống quá ngắn. Chiều dài ty ren nhô ra lớn có thể làm tăng độ lệch tâm và ảnh hưởng đến ổn định của hệ thống.
Giằng ngang và giằng chéo giúp liên kết các cây chống, hạn chế chuyển vị ngang và tăng độ ổn định tổng thể.
Trong hệ chống đỡ có chiều cao lớn, việc bố trí giằng đặc biệt quan trọng vì cây chống có thể mất ổn định theo phương ngang nếu chiều dài tự do không được khống chế phù hợp.
Các thanh giằng phải được liên kết chắc chắn, đúng vị trí và theo sơ đồ thiết kế. Không nên lắp giằng theo cảm tính hoặc chỉ bố trí tại một vài vị trí thuận tiện.
Đà chính, đà phụ và ván khuôn có nhiệm vụ tiếp nhận tải trọng từ bê tông, cốt thép và hoạt động thi công, sau đó truyền tải trọng xuống hệ cây chống.
Nếu bố trí đà không hợp lý, tải trọng có thể phân bố không đều, khiến một số cây chống phải chịu lực lớn hơn dự kiến.
Do đó, khoảng cách cây chống phải được xem xét đồng bộ với khoảng cách đà, độ cứng của cốp pha và đặc điểm kết cấu sàn.
Trong hệ chống đỡ, kích tăng được sử dụng ở hai vị trí với chức năng khác nhau:
Kích tăng chân (kích bằng) đặt dưới chân cây chống, có đế bằng tiếp xúc với nền hoặc dầm đỡ. Chức năng chính là điều chỉnh cao độ và phân bố tải trọng lên mặt nền. Với tầng hầm sâu, nền đáy hầm có thể không hoàn toàn phẳng, kích chân giúp cân chỉnh để mọi cây chống tiếp xúc đều với nền.
Kích tăng đầu (kích U) đặt trên đỉnh cây chống, có bát U để đỡ xà gồ hoặc đà. Chức năng chính là định vị và giữ ổn định hệ xà gồ, đồng thời điều chỉnh cao độ chính xác theo thiết kế ván khuôn.
Thứ nhất, tải trọng chịu lực phải phù hợp với tải trọng thiết kế của cây chống. Kích tăng phổ biến trên thị trường có tải trọng chịu lực an toàn khoảng 2,5 tấn/cây với loại phi 34 . Tuy nhiên, với tầng hầm sâu có tải trọng lớn, cần kiểm tra kỹ thông số này và không được chọn loại kích có tải trọng danh định thấp hơn tải trọng thiết kế của cây chống.
Thứ hai, chiều dài điều chỉnh phải đủ để bù sai số cao độ. Kích tăng tiêu chuẩn có chiều dài thu gọn từ 10cm và có thể mở rộng đến khoảng 50cm . Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, không nên sử dụng kích ở mức mở rộng tối đa. Kinh nghiệm là chỉ nên dùng khoảng 50-70% phạm vi điều chỉnh, phần còn lại dành cho dung sai thi công và biến dạng đàn hồi của hệ kết cấu.
Thứ ba, ren và chốt hãm phải chắc chắn, không bị trượt. Với tầng hầm sâu, hệ chống đỡ phải chịu tải trọng lớn trong thời gian dài (có thể vài tuần đến vài tháng trước khi tháo dỡ). Ren kích bị mòn hoặc chốt hãm lỏng có thể dẫn đến sụt giảm cao độ đột ngột, gây nứt hoặc sập kết cấu bê tông.
Số lượng kích đầu và kích chân thường bằng với số lượng cây chống đứng trong hệ thống . Tuy nhiên, với tầng hầm có dầm lớn hoặc vị trí chịu tải tập trung, có thể cần bố trí thêm kích hoặc cây chống phụ tại các vị trí này.
Không có một con số cố định cho mọi công trình. Khoảng cách cây chống (bước chống) phải được xác định dựa trên tải trọng thiết kế và khả năng chịu lực của cây chống. Tuy nhiên, có thể tham khảo các mức phổ biến:
Với sàn có chiều dày trung bình (10-12cm), bước chống thường từ 1,4m đến 1,5m, tương đương mật độ 0,4-0,5 cây/m² . Với sàn dày hơn (trên 20cm), bước chống cần thu hẹp, mật độ tăng lên 0,6-0,8 cây/m² . Đối với tầng hầm sâu có sàn dày 300-400mm và dầm lớn, mật độ có thể cần đến 0,8-1,0 cây/m² hoặc hơn, tùy theo tính toán cụ thể.
Công thức phổ biến để tính số lượng cây chống là:
Số hàng = Chiều dài sàn / Bước chống
Số cột = Chiều rộng sàn / Bước chống
Tổng số cây chống = Số hàng × Số cột
Khi tính toán, nên làm tròn lên để đảm bảo đủ số lượng và dự phòng cho các vị trí chịu tải cục bộ. Với tầng hầm, cần đặc biệt lưu ý các vị trí dầm chính, dầm phụ, và vị trí có lỗ mở (thang máy, ống kỹ thuật) – những nơi cần bố trí cây chống dày hơn hoặc hệ chống phụ.
Tầng hầm sâu thường có chiều cao lớn (3-4m hoặc hơn), trong khi cây chống tiêu chuẩn có chiều dài giới hạn. Khi chiều cao vượt quá khả năng của một cây chống, cần tổ hợp nhiều cây chống hoặc sử dụng hệ giàn giáo chống (như giáo PAL) thay vì cây chống đơn.
Với hệ cây chống đơn kết hợp kích tăng, chiều cao sử dụng tối đa thường khoảng 4-4,5m (ví dụ cây chống K-105 có chiều cao sử dụng tối đa 4,5m). Khi vượt quá giới hạn này, cần chuyển sang hệ giàn giáo chống có khả năng chịu tải cao hơn. Bảng tải trọng của giáo PAL cho thấy ở chiều cao 6m, mỗi cột chống chịu được khoảng 35,3 tấn, nhưng giảm xuống còn 16 tấn ở chiều cao 9m và 9,05 tấn ở chiều cao 12m . Đây là dữ liệu quan trọng để chọn giải pháp phù hợp với chiều cao tầng hầm.
Khoảng cách cây chống không thể tách rời khỏi hệ giằng. QCVN 18:2021/BXD yêu cầu giàn giáo phải được thiết kế để ngăn ngừa sự cố sụp đổ hoặc dịch chuyển đột ngột . Với tầng hầm sâu, hệ giằng ngang cần được bố trí tại nhiều cao độ (thường cách nhau 1,5-2m theo chiều cao) để giảm chiều dài tính toán của cây chống, tăng khả năng chịu nén. Giằng chéo phải được bố trí ở các góc và dọc theo chu vi hệ chống để chống xô ngang.
Công ty TNHH Giàn Giáo Việt Xô là đơn vị chuyên sản xuất và cung cấp giàn giáo, cốp pha thép cùng nhiều thiết bị xây dựng chất lượng cao cho các công trình trên toàn quốc.
Sản phẩm chính
Giàn giáo khung.
Giàn giáo nêm.
Cốp pha thép.
Kích tăng.
Xà gồ thép.
Mâm thao tác.
Phụ kiện giàn giáo.
Gia công cơ khí theo yêu cầu.
Lợi thế khi hợp tác với Việt Xô
Chủ động sản xuất tại nhà máy.
Sử dụng thép đạt tiêu chuẩn.
Gia công bằng máy móc hiện đại.
Mối hàn chắc chắn.
Kiểm tra chất lượng trước khi xuất xưởng.
Đa dạng lựa chọn bề mặt: sơn dầu hoặc mạ kẽm theo yêu cầu.
Hỗ trợ tư vấn giải pháp phù hợp với từng loại công trình và ngân sách.
Đội ngũ kỹ thuật của Việt Xô luôn sẵn sàng hỗ trợ khách hàng lựa chọn loại giàn giáo phù hợp nhất, đảm bảo hiệu quả đầu tư và an toàn trong quá trình thi công.
Hệ giàn giáo chống đỡ cho tầng hầm sâu là một hạng mục quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và chất lượng thi công kết cấu bê tông. Việc lựa chọn kích tăng, cây chống và khoảng cách bố trí cần dựa trên tải trọng thực tế, chiều cao làm việc, đặc điểm cốp pha, hệ giằng và khả năng chịu lực của nền hoặc sàn bên dưới.
Không nên lựa chọn thiết bị chỉ theo kích thước bên ngoài hoặc áp dụng khoảng cách cây chống theo kinh nghiệm truyền miệng. Một hệ chống đỡ an toàn phải được tính toán, lắp dựng, kiểm tra và nghiệm thu đúng yêu cầu kỹ thuật.
Công Ty TNHH Giàn Giáo Việt Xô cung cấp các dòng thiết bị giàn giáo, kích tăng và phụ kiện xây dựng, hỗ trợ khách hàng tìm kiếm giải pháp thiết bị phù hợp cho nhiều nhu cầu thi công.
Nếu bạn đang cần sản xuất và thuê giàn giáo chất lượng cao, giá tốt, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.
Website: www.giangiaovietxo.com
Liên hệ tư vấn:
0919.333.888 (Mr. Tuấn)
0979.28.1313 (Mrs. Huệ)
0813.111.234 (Mr Tiến)
Email: giangiaoxaydungvietxo@gmail.com
